مرتضى مطهرى

736

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

و اين نيز بديهى است كه با آمدن فعليت درخت چنانچه امكان درخت از ميان مىرود صورت تخم نيز كه قوهء درخت همراه آن بود از ميان مىرود 1 . از بيان گذشته نتيجه‌هاى زيرين را مىتوان گرفت : 1 . نسبتى وجودى به نام « قوه » و « امكان » داريم « ( * ) » . 2 . قوه و امكان نيازمند به فعليتى است كه او را نگهدارد چنان كه متوجه به سوى

--> ( * ) پوشيده نماند كه چون علوم طبيعى در رهگذر خود تنها از چيزهايى كنجكاوى مىنمايد كه قابل آزمايش مادى - كه با ابزار مادى انجام گيرد - بوده باشد و تاكنون ابزار مادى نتوانسته از يك رشته از صفات و نسبت وجوديّه مانند قوه و امكان و مانند وحدت و تقدم و تأخر و جز آنها كنجكاوى كند ، از اين روى فلسفهء مادى و به ويژه ماترياليسم ديالكتيك كه به گمان خود پيرو يا همراه علم و آزمايش راهپيمايى مىكند ، به بحث از هويّت اين موضوعات نپرداخته و تنها به يك جمله ( هر چه هست ماده است - بجز ماده چيزى نيست ) قناعت ورزيده با اينكه يك سلسله نظريات حساس زير سر اين موضوعات مىباشد و با اينكه به هر بحثى بپردازد خواه ناخواه به استعمال واژه‌هاى امكان و فعليت ، و حركت و زمان ، و وحدت و كثرت و مانند آنها گرفتار خواهد شد و ناچار بايد مفهومى را كه به ميان مىآورد از مفاهيم ديگرى كه مشابه يا نزديك به اويند تميز بدهد ( علامه طباطبائى ) .